Cẩn trọng với những bệnh do thực phẩm dịp Tết

17/01/2020 09:43 Số lượt xem: 55

Vào dịp cận Tết, lựa chọn, bảo quản thực phẩm không tốt, chất lượng thực phẩm kém... gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng.

Cách nhận biết bệnh do thực phẩm

Khi dùng thực phẩm không an toàn sẽ gây ra một số triệu chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng, đe dọa tính mạng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, sốt, yếu cơ, suy hô hấp, nhiễm trùng máu... có thể dẫn đến tử vong.

Các triệu chứng của bệnh do thực phẩm (ngộ độc thực phẩm) thường xuất hiện từ 12 đến 72 giờ sau khi ăn thực phẩm bị ô nhiễm, nhưng nó cũng có thể xảy ra từ 30 phút đến 4 tuần sau đó. Nếu bạn nghi ngờ rằng mình có thể bị bệnh do thực phẩm, hãy liên hệ ngay với bác sĩ hoặc tới bệnh viện để được chăm sóc kịp thời, thích hợp...

Đối tượng nào dễ bị tổn thương?

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch... là những đối tượng nguy cơ cao dễ bị ngộ độc thực phẩm. Những người dễ bị tổn thương này không chỉ tăng nguy cơ mắc bệnh do thực phẩm gây ra, mà còn có nhiều khả năng mắc bệnh lâu hơn, phải nhập viện, thậm chí tử vong. Cụ thể:

Phụ nữ mang thai: Những thay đổi trong khi mang thai làm thay đổi hệ miễn dịch của người mẹ, khiến phụ nữ mang thai dễ bị bệnh do thực phẩm hơn. Vi khuẩn có hại cũng có thể qua nhau thai và lây nhiễm sang thai nhi có hệ miễn dịch kém phát triển. Bệnh do thực phẩm trong khi mang thai là nghiêm trọng và có thể dẫn đến sẩy thai, sinh non, chết lưu hoặc tử vong của em bé sơ sinh.

Trẻ nhỏ: Trẻ nhỏ có nhiều rủi ro bị bệnh do thực phẩm hơn vì hệ miễn dịch của chúng vẫn đang phát triển.

Lựa chọn và bảo quản thực phẩm ngày Tết

Người cao tuổi: Khi tuổi cao, hệ thống miễn dịch suy giảm và các cơ quan trở nên chậm chạp trong việc nhận biết và loại bỏ vi khuẩn có hại cho cơ thể và các tác nhân gây bệnh khác. Người cao tuổi thường mắc bệnh mạn tính, dùng nhiều thuốc... cũng làm suy yếu hệ miễn dịch... nên dễ mắc bệnh.

Người suy giảm miễn dịch (do bệnh, do miễn dịch giảm...):  Hệ thống miễn dịch là phản ứng tự nhiên của cơ thể để phản ứng chống lại tác nhân gây hại. Ở những người khỏe mạnh, một hệ thống miễn dịch hoạt động đúng cách dễ dàng chống lại các tác nhân này. Tuy nhiên, hệ thống miễn dịch của những người bệnh ghép tạng, người nhiễm HIV/AIDS, ung thư... thường bị suy yếu do quá trình bệnh hoặc/ và các tác dụng phụ của một số phương pháp điều trị, khiến cơ thể dễ nhiễm bệnh, trong đó có bệnh do thực phẩm gây ra.

Người bệnh đái tháo đường: Đối với người đái tháo đường, vấn đề an toàn thực phẩm càng đặc biệt quan trọng. Ngoài hệ miễn dịch suy giảm thì ở người bệnh này các tế bào tạo ra axit dạ dày và các dây thần kinh giúp dạ dày và đường ruột di chuyển thức ăn bị tổn thương, nên làm chậm nhu động ruột, khiến thức ăn bị lưu cữu trong đường tiêu hóa lâu hơn. Điều này khiến cho vi khuẩn có hại và các tác nhân gây bệnh khác có cơ hội phát triển, sinh sôi trong đường ruột, khiến ngộ độc nặng hơn. Thận (cơ quan bài tiết) cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng ở người đái tháo đường, có thể hoạt động kém hiệu quả, không đào thải được các độc tố, vi khuẩn gây hại. Hơn nữa, những người mắc bệnh đái tháo đường khi bị nôn mửa và tiêu chảy có thể làm cho đường huyết không ổn định... Đó là những lý do khiến người đái tháo đường nếu bị ngộ độc thực phẩm sẽ nặng nề hơn, phải nhập viện, thậm chí nguy hiểm tính mạng nếu không được cứu chữa kịp thời, thích hợp...

Làm cách nào để phòng tránh?

Để phòng tránh các bệnh do thực phẩm, nếu bạn nằm trong nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh do thực phẩm trên, không nên ăn: thịt hoặc gia cầm sống hoặc nấu chưa chín; cá sống, hải sản nấu chín một phần (như tôm và cua) và hải sản xông khói đông lạnh; sò ốc sống (bao gồm hàu, trai và sò điệp); sữa và sữa tươi chưa được tiệt trùng; trứng sống hoặc trứng chưa nấu chín hoặc thức ăn có trứng sống hoặc chưa nấu chín...; rau quả tươi chưa rửa, bao gồm rau diếp/xà lách; nước ép trái cây hoặc rau quả không tiệt trùng; xúc xích, thịt nguội, sản phẩm gia cầm và cá hun khói...

Để phòng chánh ngộ độc thực phẩm ngày tết chúng ta nên tuân thủ Năm chìa khóa để có thực phẩm an toàn” của tổ chức Y tế thế giới (WHO) để mọi độc giả tham khảo:

1.Giữ vệ sinh

Như trên đã nói, sinh vật gậy bệnh (vi khuẩn, ký sinh trùng, viruts, nấm mốc) có ở khắp nơi. Giữ vệ sinh là để ngăn sự lây nhiễm.

- Rửa tay: tay là vật cầm, sờ mọi thứ nên cũng là vật mang mầm bệnh và chuyển mầm bệnh từ nơi này sang nơi khác. Phải rửa tay luôn luôn, nhất là sau khi đi vệ sinh xong, sau khi cầm, nắm, sờ vào đồ vật bẩn, trước khi làm bếp, sau khi sử dụng hóa chất, trước khi ăn. Muốn rửa tay sạch phải rửa tay bằng xà phòng, rửa tay dưới dòng nước chảy, phải tráng kỹ và lau khô tay bằng khăn sạch.

- Giữ người sạch: Người có thể mang mầm bệnh trong người (ruột), mồm, mũi, vết thương…và truyền các mầm bệnh sang thực phẩm mặc dù mình không có biểu hiện mắc bệnh.  Người đang mắc bệnh không nên chế biến thực phẩm. Người làm nghề chế biến thực phẩm (nấu cơm hàng, quán) phải ăn mặc sạch sẽ, không được ho, hắt hơi vào thực phẩm, phải đeo khẩu trang, phải rửa tay kỹ và lau khô tay bằng khăn khô và sạch trước khi chế biến thức ăn.

- Giữ nhà, bếp và giữ dụng cụ sạch: Phải giữ gìn các dụng cụ làm bếp và nấu ăn (dao, thớt, xoong, nồi, chạn, mâm, bát đũa…) sạch, khô. Nhà bếp phải sạch, không bụi bặm, không ẩm mốc, các dụng cụ phải được sắp xếp gọn gàng. Bàn ăn, thớt phải nhẵn  sạch và khô. Không dùng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín. Sau khi dùng để chế biến thực phẩm tươi sống phải rửa kỹ ngay dụng cụ bằng nước sôi, lau khô rồi mới dùng thái, cắt thực phẩm chín. Không cho súc vật vào nhà bếp, súc vật truyền bệnh sang người qua phân, lông, da…Chạn, tủ phải kín để ngăn ruồi, bọ, gián, chuột, mèo, chó, chim cảnh. Không để nước ứ đọng trong nhà bếp, không để sọt rác trong nhà bếp, sọt rác phải có nắp đậy.

2.Để riêng thực phẩm sống và chín, cũ và mới

Các thực phẩm sống (các loại rau- quả, thịt, hải sản) đều chứa nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng, vi rút. Để chung thực phẩm sống với thực phẩm chín thì các mầm bệnh sẽ từ thực phẩm sống nhiễm sang thực phẩm chín. Rau thơm để ăn sống không được để lẫn với thịt sống. Thực phẩm sống và thực phẩm chín phải được để trong đồ đựng (bát, đĩa, liễn…) riêng. Không dùng khăn lau chung để lau dụng cụ cho thực phẩm tươi và thực phẩm chín.

Hình ảnh minh họa

3.Nấu và chế biến đúng cách

Nấu có tác dụng làm thức ăn dễ tiêu hóa đồng thời làm các mầm bệnh có trong thức ăn bị chết hoặc yếu đi, bị giảm đến mức không còn đủ để gây bệnh. Nấu cũng có tác dụng làm tăng mùi vị của thức ăn và kéo dài thời gian bảo quản thức ăn.

Có nhiều cách nấu: Dùng nhiệt (luộc, hấp, nướng, quay, rán…) hoặc không dùng nhiệt (lên men, muối, hun khói, sấy, ngâm giấm…). Phải nấu kỹ các loại thịt gia súc (bò, lợn…), gia cầm (gà, vịt…), trứng và hải sản. Các đồ ăn lỏng (canh, xúp, đồ hầm) phải đun sôi và để sôi 1-2 phút. Các thức ăn còn lại cũng phải được đun kỹ lại trước khi dùng.

4.Bảo quản ở nhiệt độ an toàn

Nhiệt độ an toàn để bảo quản thực phẩm là nhiệt độ mà sinh vật không phát triển tới mức gây ngộ độc thực phẩm. Nhiệt độ nóng trên 60 độ và thấp hơn 5 độ là nhiệt độ an toàn. Nhiệt độ càng thấp thì bảo quản càng được lâu.

Thức ăn nấu chín có thể giữ được lâu hơn thức ăn sống. Trong thức ăn đã được nấu chín vẫn có thể còn có mầm bệnh vì mới bị nhiễm vào, còn một số vi khuẩn chưa chết. Để thức ăn một thời gian ở nhiệt độ bình thường (trên 4 giờ) thì các mầm bệnh này lại phát triển trở lại và gây bệnh. Cần bảo quản thức ăn đã nấu chín ở nơi lạnh.

Nếu không có tủ lạnh thì nên dùng thức ăn đến đâu mua đến đó và sử dụng ngay. Có thể dùng đá băng, tủ đá để bảo quản. rau, củ, quả, các loại thịt, cá đều có thể bảo quản trong tủ lạnh. Không nên để quá nhiều thứ chồng chất trong tủ lạnh và để riêng thực phẩm chín và thực phẩm sống. Không nên để thức ăn quá lâu trong tủ lạnh vì lạnh chỉ ngăn cản vi khuẩn phát triển chứ không diệt được vi khuẩn. Phải rửa thực phẩm, rau quả bằng nước sạch trước khi cho vào tủ lạnh.

5. Sử dụng nước sạch và nguyên liệu an toàn

Nước sạch:

Nước sạch là nước không chứa các sinh vật gây bệnh. Nước không bị ô nhiễm là nước không bị nhiễm nước thải, hóa chất, phân động vật và các yếu tố gây ngộ độc thực phẩm. Nước mưa đựng trong chum vại kín là nước dùng được. Nếu dùng nước giếng thì phải xét nghiệm nước và xử lý nước trước nếu cần. Không nên dùng nước hồ, ao, sông ngòi.

Nguyên liệu an toàn:

Nguyên liệu an toàn là các thực phẩm không chứa các yếu tố gây độc. Khi chọn mua thực phẩm cần chọn thực phẩm tươi, mua từ nguồn tin cậy (cửa hàng hay người bán hàng mình biết). Không mua thực phẩm hỏng, mốc.

Khi mua thực phẩm đóng sẵn phải chọn hàng còn nguyên bao bì, không bị thủng rách, nhãn in rõ ràng, còn hạn sử dụng. Hộp kim loại đựng thực phẩm không được sét gỉ, phồng, méo mó./.        

 

Trần Danh Phượng
Nguồn: Tổng hợp