Hiểm họa từ “Thực phẩm nhà làm”

24/09/2020 07:36 Số lượt xem: 97

Khi cuộc sống trở nên bận rộn; khi người người, nhà nhà lo lắng với vấn nạn thực phẩm bẩn thì thực phẩm nhà làm (nói theo kiểu Tây hóa của ngôn ngữ mạng là thực phẩm hand make làm thủ công, tự làm bằng tay) đã lên ngôi. Đặc biệt Tết Trung thu sắp đến các loại bánh dẻo, bánh nướng đủ các loại nhân và các loại bánh kẹo đang được rao bán tràn ngập trên các trang mạng xã hội. Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm và hàm lượng chất dinh dưỡng như thế nào chưa có cơ quan, đơn vị nào kiểm chứng.

Ăn uống dễ dàng do 'tin nhau'? 

Giữa lúc người tiêu dùng hoang mang vì thực phẩm “bẩn” với những câu chuyện truyền tai như: người trồng rau không dám ăn rau mình trồng, người nuôi cá không dám ăn cá mình nuôi, người bán thức ăn không dám ăn món ăn mình nấu… Lo sợ thực phẩm có hóa chất nguy hại, nhiều người chuyển sang chọn thực phẩm được quảng cáo là nhà làm, nhà trồng, nhà nuôi... Việc mua bán chủ yếu là tin tưởng nhau, không nhãn mác, không đăng ký chất lượng nhưng vẫn mua và bán nhộn nhịp đắt hàng. 

“Thực phẩm nhà làm” được quảng bá khá hiệu quả từ lời giới thiệu những người quen biết với nhau cho đến các trang mạng xã hội và đang được rất nhiều người ưa chuộng vì đủ loại mặt hàng phong phú lại được giao hàng tận nơi. Thực phẩm nhà làm thường có giá cao hơn so với giá thị trường vì họ cho rằng nguồn thực phẩm được đảm bảo chất lượng. Lợi dụng việc này, nhiều người lấy hàng của một số nơi rồi báo là của nhà làm để đánh lừa người mua. Đáng nói là, khi mua ở những người quen biết thì còn đảm bảo được chất lượng... nếu biết và tin tưởng cách làm của họ. Hầu hết "hàng nhà làm" hiện đang được rao bán rất tràn lan ăn theo nhau.

Tận dụng thói quen tiêu dùng này và lợi thế bán hàng qua mạng, người người thoải mái rao bán, quảng cáo trong các nhóm cộng đồng mua bán, hay các khu dân cư, trên các website, trang thương mại điện tử, trang cá nhân và chất lượng thì không ít... rủi ro.

Ai có thể kiểm chứng thực phẩm này chất lượng ra sao, thực phẩm giả mạo, hàm lượng chất dinh dưỡng thấp hay cao, đúng theo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh quy định? 

Chỉ vì tin tưởng vào cái gọi là "nhà làm", người mua dễ dàng bỏ qua các yếu tố rủi ro, độc hại, nguy cơ nhiễm khuẩn từ những sản phẩm không rõ nhà ai làm, chế biến, bảo quản ra sao?

Bánh trung thu handmade được bày bán nhiều trên thị trường (Ảnh minh họa)

Hãy tiêu dùng cẩn trọng! 

Thực tế, vì nhiều nguyên nhân, các sản phẩm đang được rao là hàng nhà làm khó có thể đảm bảo đầy đủ các thông tin về an toàn (nguồn gốc, xuất xứ, nơi làm, ngày sản xuất và hạn sử dụng). 

Thực phẩm chế biến và bán số lượng lớn có thể khó bảo đảm dinh dưỡng, không bị ô nhiễm từ các tác nhân sinh hóa, điều kiện chế biến cũng khó bảo đảm vệ sinh. Điều này đồng nghĩa với việc các loại thực phẩm này tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Chưa kể, an toàn thực phẩm tính từ khâu chọn mua nguyên liệu, chế biến, đóng gói đến giao hàng phải được thực hiện một cách bài bản, đúng khoa học, nhất là khi sản xuất với số lượng lớn. Điều này không phải ai bán thực phẩm nhà làm cũng có thể làm được.

Bên cạnh đó, nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, phụ gia, phương tiện chế biến, bảo quản không được kiểm soát; bao bì sử dụng có thể được mua trôi nổi trên thị trường là loại giấy, nhựa tái chế, không rõ xuất xứ... chưa qua thẩm định, quản lý, cấp phép sử dụng. 

Có một thực tế các cơ sở chế biến thực phẩm bán online đều có quy mô nhỏ lẻ, không đủ trang thiết bị để bảo quản, chưa kể đến sự hạn chế trong việc kiểm soát chất lượng thực phẩm đầu vào.

Phần lớn người dân bán thực phẩm trên mạng thường không đăng ký kinh doanh, các sản phẩm không dán tem mác, nơi sản xuất nên công tác kiểm tra, quản lý chất lượng sản phẩm gặp nhiều khó khăn. 

Không ít người mua thực phẩm online còn cả tin và dễ dãi trước những lời quảng cáo. Gọi là nhà làm, nhà trồng, nhà nuôi như cụ thể nhà ấy ở địa chỉ nào lắm khi không ghi trên bao bì sản phẩm, người bán từ đâu cũng ẩn trên mạng không rõ (hoặc không có) địa chỉ cửa hàng.

Siết chặt kinh doanh thực phẩm "nhà làm"

Thực tế hiện nay cho thấy việc nhiều trang mạng xã hội, Facebook cá nhân tự giới thiệu, quảng cáo các loại thực phẩm nhà làm rất khó kiểm soát, nếu không muốn nói là "vàng thau lẫn lộn"; sản phẩm có chất lượng, bảo đảm an toàn thì ít, sản phẩm kém chất lượng thì nhiều. Người tiêu dùng không thể biết những thực phẩm "nhà làm" có thật sự là "nhà làm", nguồn nguyên liệu lấy từ đâu, quy trình chế biến, cách bảo quản, thời hạn sử dụng ra sao?… Đáng lo ngại hơn, hầu như không ai quản lý và khi xảy ra chuyện cũng không thể khiếu kiện được.

Về phía người tiêu dùng, không ít khách hàng quá dễ tính, cứ thấy thực phẩm được giới thiệu, quảng cáo "hấp dẫn, đặc sản, ngon, bổ, rẻ" là "ship", không quan tâm cách chế biến, bảo quản và sự an toàn của thực phẩm. Chưa ai thống kê nhưng thực tế có không ít khách hàng, người tiêu dùng từng bị ngộ độc khi sử dụng thực phẩm được giới thiệu "nhà làm", càng để lâu càng ngon từ các trang mạng xã hội này.

Theo quy định: Thực phẩm nhà làm, nhà trồng, nhà nuôi nhưng khi đã mang đi bán cho nhiều người thì buộc phải tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm. Người chế biến và người bán phải chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình. 

Đã đến lúc cơ quan chức năng cần có công cụ kiểm tra, quản lý và siết chặt hoạt động kinh doanh, mua bán thực phẩm được giới thiệu "nhà làm" trên các trang mạng xã hội để bảo vệ, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho người tiêu dùng. Xử lý nghiêm đối với các hành vi sản xuất, mua bán, kinh doanh các loại thực phẩm kiểu nhà làm không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, có nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm, gây hại sức khỏe người tiêu dùng./.

Đội TT QLATTP Quế Võ
Nguồn: Tổng hợp